حضرت داود عليه السّلام فرموده است كه يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ « 1 » و در حق خلافت جميع بنى آدم فرموده است كه وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ « 2 » يعنى ذات خداوند ، آنچنان ذاتى است كه گردانيده است شما را اى بنى آدم ، خليفه خود در روى زمين و بلندمرتبه نموده است بعض شما را بر بالاى مرتبهء بعضى ، به چند درجه ، تا اينكه امتحان بفرمايد شما را در آنچه به شما عطا نموده است از مرتبه خلافت و اسباب آن و ايضا فرموده است كه هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ فَمَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَ لا يَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتاً وَ لا يَزِيدُ الْكافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَساراً « 3 » يعنى ذات احديت و صمديت خداوند آنچنان ذات و خداى است كه از براى اظهار وحدت و ربوبيت و صفت عدل خود قرار داده است شماها را اى بنى آدم خليفه‌ها و نايب‌هاى خود در زمين ، پس هركس كه كافر بشود و تكليف خلافت را به جاى نياورد و به صفت عدل خداوند كه در شريعت بيان آن شده است سلوك و عمل ننمايد در حركات و سكنات خود ، پس بر خود او مىباشد ضرر كفر او و زياد نمىنمايد بر كافرين كفر و خلاف عدالت ايشان در نزد پروردگار ، مگر غضب و سخط خداوند را و زياد نمىنمايد بر كافرين كفر ، جور و ظلم ايشان در كردار ايشان ، مگر خسارت و زيان‌كارى ايشان را . و فرموده است كه ثُمَّ جَعَلْناكُمْ خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ « 4 » يعنى بعد از هلاك نمودن قرون و امتهاى گذشته ، گردانيديم شماها را خليفه‌هاى خود در زمين از بعد ايشان ، تا اينكه به ظهور برسد و ببينيم ما ، كه به چه نحو عمل و سلوك مىنماييد در كردار و خلافت خودتان و فرموده است فَنَجَّيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَ جَعَلْناهُمْ خَلائِفَ وَ أَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا « 5 » يعنى و نجات داديم ما حضرت نوح را و هركس كه با او بود در

--> ( 1 ) . ص : 26 ( 2 ) . انعام : 165 ( 3 ) . فاطر : 38 ( 4 ) . يونس : 14 ( 5 ) . يونس : 73